Dersim Bayragi..
Sey Riza

Dersim jenosidini
Anma Gunu
Her Yil

12 Temmuz

baner

MunzurSayi24Name mı Beser Arğal

Kaynak:Munzur (Dersim Etnografya Dergis) Ankara Sayi 23-24 yil 7 2005
Sayfa 19-25
Huseyin Cakmak

Name mı Beser Arğal a. Ez 75 serderune, dewa Pulemuriye Hardiye ra une. Ma hire bıra u dı wuayvime. Hardiye wuaxte mıde deva de sılğete niviye, ma hor-phonc eyvime. Ez 1938 de new serdevine. Her i yenora mı vir. ıtur ma taramıs kerdime pro yenora mı vir. Ma hete Tercan de waredevime. e xale mı ki liye made waredevi. Ez ve ena xale hora maldevi me. ena xale mı pilviye, des hor-des phonc serde biyene. Ma mal berd vi gemme, arnayvi ra şene, raste de ki hni bi. Ma bime ewt ke uwe bısımime, mı nizona ke sevi. Dorme made iye fiskiye dano, her ke şi bi jede. Ez nizonen ıkiye. Mı ena xale hora pers kerd vak wuam ni ıkiye? A ye vake ez ki nizenon. Ma reye dorme ho de niadake mal gay pero gon gonaşerdere. J ve j gınen wuaro. Peye coy ma mısayme ke yi qersunviye. Mı hata o waxt qersun nidi vi. Yeğro ke esker dorme re ma gure to xevera ma ina. Ağır makna na ro, gemme taramıs kene, qersuni vorene. Mal u doğuri biyo horre horre iye ke gınene ci dmdinera hard iye bin ki ramene. Ma tersayme, ena xale mı ez estune ra phoşta ho, me ho est ve gemme. Kotme derre. Ma derre ro ho nave ro, heni derre ro derrero şime waru. Şime ke waru de kes ino. Pero şiye. Ma unca kotme derre ho nave ro eve a hal some dewe. Dewe ki driya. Eve lıngu raa roza. Ma şime dewe ke ı şime, dewe fiştera cı, bon pero vesne, kıle hona teyra. Mılet pro tever ra u. Esker dorme gureto ke prune qırkere. Eskeru ra j, heralde pile hovi, ıke ey ke savaten hen kerdene, vato nia niveno. Ma ke nika nine qırkeri me dewe bini tersene, ramene. Dewu topkere biare pser, j cade qırkere. Dewe dorma ma hen jede sılğet nivi. Qome dewu kerd top ard pser. Na dewu ra Hardiye, Mazra, Meiye, Korta Pol, Aynıre yenera mı viri. Mılet ard pser, dorme ma de ağır maknay nay ro. Ave mılet kerd saye ke ıke ser esto bijere. Mılet feqir de cı bivo ke. Dıma mara vake ronise. Pro niştme ro, hama jivayis

hard u asme beno. Ma reye niadake dota dı ospor vejay. Ostor vişte cirte henke yene henke yene mavaze. Hem yene hem ki hewremane sanene ra, hete jura ki veyndane, hama savane nizoneme. Yoğre ke vato keş mekıse, hata ke ma ameyme. Peniye de amey, ostor ro ho est jer, xete vete deye sere eskeru. Peye coy mara vake ke amıro. Pasay amır do vato na ra dıme kş mekıse, mılet raverde şero dewune ho. Ma verdayme ra şime dewe. Hama dewe ina, bon pro vesayiye. e mara ez, mua mı, wua mı ve dı bıra mı kerd vi werte qelfi ke bıkıse. Pi ye mı ve bıraye mıno bin şivi Tercan ke qatığe ma ware ra biare. Eke dota yene esker werte

bır de pi cene bene qısle Pılomoriye. Yexro ke mılet, ağler rew ra pi gurete berde kerde qısle Pılemoriye, xevera kş ina. Piye mı vake dava deve dı sey mordem qısle de kerdo top. Vara sure tavure esker bovere dewa mara vrd ra ke laze ape mı mayine sereo vere eskerde sono. Ey Tırki zonene. Cokaro esker hode berdene. Kirmancki vynda ma vake dewede mevınde, mara dıme tavure na yena eke sıma bivino sıma qır kena. Yamu yamu şere teslime hukmatve. Mal gay teveraye, ma da are ard, mua mına rametiye hard kınıt kerd ole, bıze arde ser dite pısınge arde ser. Ma mal guret bime rast. Pısınge peyde mende ma sekerd kutıke ma mara nivışia, hata Erzinga ma de ame. Sewo lete bime nejdiye dewe. Ma niada ke esker verte bırr ra veja vırendiya ma gurete. Ape mı ki madero, ey Tirki zonene. Vake esker vano cmerd rabıriye ma de bre, hermet ita vındere. Ape mı Tirki cav dano vano hermete ma a ita vindere. Ma ke şime kot hermete ma ki made yene. Eke ma kısene ma prune pia bıkıse. Ape mı ke heni vano asker pers keno vano sıma na pesewe sone kot? Ape vano ma some suke teslime hukmat beme. Eke hn vano esker ma verdayme ra, ma uncia kotimere raye. Mal gay madere, ma ca niverday. Eve lınga mal u gay şime reştime Merga Sure. Merga Sure de vınetme. Pilune ma vake ita vinderime hat ke bive soder. Make nıka na pesewo şime, nivo esker marana. Merga Sure de ma kerd ra soder. Bımbarek selam da ma bime tra ke ı bivinime. Esker qul kerdo top, wertalığ pirre go u no. Wele ke berze hard nirışina. Mua mı ke go i di ruvale pi u bıraye mıra bolmıs biye. Ma pro mua mı sero bime top. Mı niada ke mordeme go ra iye pers kerd dıma hete ma ser ame. Ame liye ma. Bıraye mıra pers kerd va ke bırayem to laze Dursın ağaya? Bıraye mı va ke heya. Vake na mua tuya? Bıraye mı va ke heya. Ey reyna pers kerd va ke na a nia biya? Bıraye mı vake esker pi u bıraye mı pi gurete,

kıste weşiye xevera ma ina. Co ka ro bolmısbiye. Mordemek vake ez kewra ye sıma Hemedi ne. Eve a honika Mehemed vo ke pi u bıraye to xeleşay, aye bin qısle Pılomoriye de qır kerd. Hem qesey keno hem ki ceve hora piye vete, fıştera cı berde vere pırnıka mua mı, mua mı ğıske amera ho. Mua mı ke amera ho mordemek unci va ke kewray ez kewra Hemedi ne. Mua mı va ke bıra nıka vere ımune mı tariyo, hire mı sono. Ez nizonon ke tu kewra Hemedi ya, ya ki j yo bina. Eyki va ke eve a honika Mehemed vo ke mrde to ve laze tora xeleşay naye mı dıma yene, hama iye bini ki qırr kerd. Mua mı va ke kewra a piye mı ğapne na. ıtur beno honde mordemu qırr kene, iye mı cıra xeleşine? Ey va ke ıtur biyo sa nizonen hama xeleşiye, naye yene. Ma nia da ke piye mı ver bıraye mı dıma vejay amey. Ma phonc mal kerd qırvan mıletra kerd vıla, phonc mal u j manga ra ki kerd mijdan day kewrayi. Haq o ke pi u bıra ye mı xelesnay, Haq e Hermen vi. Piye mı hen vatene. Goe Hermeni ke hete Erzıngan ra ane bene cer, dewa mara vereno ra. Eke go ke vereno ra piye mı dest finora cı des u dı Hermen gora birneno ro, eskeru ra vano nine ez kısen, sıma aye binu sekene sa bıkere. Esker inam beno. Piye mı Hermen keno zerre, hire roj dorme bonra dr nikuno. Vano nivo kes Hermen bıkıso. Dıma hire asmi yine qe tever niverdano, zerre de keno weyiye, yinere vano tever meve, wertalığ te ne sukıtvo hona. Hire asmra dıme weralığ beno sukıt, piye mı dewe dano cı, mal gau dano cı, cıre e nano ro. Yi nde hore ewayiya ho kene. Hot ser ke bene pır pile yine yeno liye piye mı, vano Dursun ağa ma bıne rındiya tora nivejime. Haq tu u ajra rajivo. Ma wazemeke hore eynde şime werte mılete ho. Mare musada ke. Piye mı vano hore sıma zonene, eke besekene raa ho kene tever sımare musada iye sıma wa. Mordemek yeno deste piye mı, vano Dursun ağa goe ma verd ra şi. Mavaze ke sıma xeleşiye, qoe sıma hona yeno. Hen vano, qome ho ceno kunora raye. Piye mı vake dıma yi Hermeni hire mektuvu rusnene, vane ma nıka Hamilka’derime, ma meraq mekere, durume ma rındo. Dıma mektuv ki bırıne. Haq e haq u Haqo, xelese xelesu uncia Haqo. Niade honde mordemu kene top kene qısle Pulemoriye. Piye mı qesey kerd vake mılet jve j sarre bırneneke venge tufongu keş meşero ke mılet tersu ver meramo. Vake zerre qısli bivi pırre goni. Waxto ke ane ke piye mıno bıraye mı ki sare kere, wuza j milıs beno vano ez na mordem nas ken Dursun aga o. Uyo ke lewede ki laze huyo. No zof mordemo de rındo. Qe keşre haqarete ho ino, kam ke tengedevo dest erzeno cı. Eke milis hen vano, pile eskeru yeno ramaniye pi u bıraye mı verdano ra vano şere hama jede wertalıgra mefeteliye. Eke bese kena domonu ne ho bıze so teslimve. Piye mı vaka ma qıslera bime tever hama tersra hazare ma vışa, ferr qorune ma de nimendvi. Honde mordem ımune ma ver sarrekerd. Jivayis har u asme berdene. Ma zor bela tene qıslera tene kotimera dr, eynde ma de fırr nimend. Hore wuza dmdimera hard. Wertera ığaş vrd ra

nizonon, kewra Dursın yekte ma de veja. Hal mesal ma cıre qeseykerd, cıra vake eke besekena ho berze domonune mı. I nıka heşiye p ke ma pi guretime, nıka şin şivan de re. Xevere cıde.  

Ma pro pia eynde şime teslime hukmat bime. Ma nayme aye binura fıştimera raye berdime Erzınga. Kamke teslim biyo yaki esker heşir gurete mal u gaye hoki teyre. Eke şime Erzınga werte dewura vrdime ra. Dew dew Tırkune. Vere evere kamra ke vreme ra, bene tever evere gora ho ya ki ağura ho kene ra, mal u gau ne ma kene zerre. Tersura kes venge ho nivezeno, esker ki keşra qesse nivano. Ververe mada j mordemek bi, osporvi. Oster ki ostere eyvi. Wağto ke verre ever re j Tirk ra vrdime ra, cinıke biye tever nişt ve geme astor ra. Vake no ostoro mıne, b war. Aye ke hen vake, mordemek geme ostor ont ke ravro sero,

eskeru dave mordemek ro vake cinıke tora vana. Bie war ostor cinıke de. Mordemek Tirki nizoneno, cokaro ostor ra nino war. Esker ki, pro şari vi, boyna dano mordemekro. Bıraye mı niada ke şari nivındene, boyna dane mordemekro, şi piye geme ostere şari guret cıra vato; a sıma nizonene ke ostor ostore na merdemekiyo, Pulemoriye ra hata ita na mordem osporvi. No ostor nıka kotra bive ostore naye? Biraye mı Tırki rınd zonene. Eyke hen vake şaru ho arnara bıraye mı sanave qami ver. Yine ke dave bıraye mıro ma pro sere bime top. Esker niada ke mordemek ostore ho ra niverdana, pernara cınıke ser, a şiye e ho maki uncia kotime ra raye. Ma berdime korpiye Erzıngani. Usar uweke jediya dorme korpi gureto. Omnu ki uwe onciya qum, lime dorme korpide menda. Ma berdime kerdime werte wuzay,

nayme tija omnon ver ra. Qesav dorme made bive deyray. Ne velgo neki zovina iyo bin bike mal gaye feqir hore bore. Esker dorme made ro, niverdanao ke hurenda hora bılewime. Mılet niada ke are ino, mal gay ıke esto ho destra vet. Meveze sekere, amene verva ımune ma niştene vılera kaskerdene berdene. Esker tawa nivatene, ters ra venge ma ki nivejiyene. Dorme korpi de se ra jede mordem ard pser. Roz j raye tene nono husk ardene dene ma. Ma hore eve uwe werdene. Eve na hal ma davadeve asme uza mendime. Asmera tpa ma kerdime maknu, tey juye koli istif kerdime berdime Kemah. Asme ki ma Kemah te tija amnon ver re vınetme. Niverdene ke ma holıke psanime. Hen yaji yavaniye de hard sero eve loqme none husk hore merdena ha sero vınetene. Dimo ma pro rusnayme ğerv. Mılet zof kerd vıla. Hen kerd ke ğerv de kes keş nivino. Dı ey j ca niday. Ma ge eve arave, ge eve lıngu, ge eve motor berdime Ktahya. Ktahya de dayme j dewa SIMAV.Name a dewe BEYCA vi. Ma uza heşt ser mendime. Ma ke şime, kınca sere ma ra qeyir thawa ma de inevi. Bone da ma, hukmat dewuzure amr kerd vi, her keş iye dave ma, j cıle, j tose, j kocıke, hen işte. Eve na hal ma sarre ho kerd bıne bon. Ma ke şime wuza eynde payiz vi. Uncia hukmat amr kerd vi, roz e ye mare werdene ardene. Ma mısayi ye werdena dine nivime, iyo ke ma nas nikerdene niwerdene, dıjda kerdene hard. Ma leteo jede non werdene. Piye mı her roz şiyene qereqol de izma dene. Qereqol ki xeyle rayeviye. Dimo ke bi zumıstu, vake qereqol mie. Deftere da ve muxtari, piye mı naraye ki her roz imza dene muxtar. Hete jra ıme muxtari hete binra ki ıme dewe ma serovi. Serru dıma dewuzu mara vake, yeğro ke hukmat ke defter do muxtar tersu dane cı vane nine ra ke j bıramo yaki tawa bıvo, mesul e ho sımaye, pil u qızra sıma keme hepıs. Mavaze ke nivata. Haq dewuzıra rajivo, qedere ma zonene.

Tayine tersu ver, tayine vate ne gunaye, xeriviye. Payizo bin ke ame piye mı ve bıraye mıra şi qereqol vake toxım ma de ma cıte keme. Waze me ke eynde bare keş mevime. Ard toxım da ma, hazet day ma ma ki eynde rebereni kerdene. Dı ser ke qeday hgay dayve ma, hama gay inevi. Nejdiye dewa ke ma teyvime j maden bi. Piye mı ve bıraye mıra şiyene maden de guriyene. Ma ki domon vime, şiyene liye domonu hama ma zone jmın nizonene. Mua mı vatene hore serne, ike savene ho vira mekere. Ma ke amene e ıke ma vir de mendo ma vatene, bıraye mı ki i qesey ke yeno sene mane mare eve Kırmancki vatene. Hen hen ma domon Tirki rew mısayme.     

Dewa ke ma teyvime a dewede maden bi. Mıllet amane tey gureyene. Piye mı ve bıraye mı ki maden de guriyene. Roze amay e ke dı hire mordem teyvi. Ma sas bime, ıke kes e ma niamene. Piye mı vake ni ki Kırmance maye, jye ma surgıniye. Maden de ma jmın naskerd. A sewe esqo ke e made vi qe mavaze. Dıma Kırmanc maden de bi sılğet. Su ve su maden ra ke vejiyene amene e ma. Roz hot heşt mordem e made restene p. Hata soder Dersim ra qesey kerdene. Ağaye mıno rameti ki surgınde vi. Tali yeğbal. O ki ame maden de guriya. Ame ema bi meyma. Ma surginde zerr de jumuni. Dımo ke dew bi ra, ma peyser ameyme

Dersim. Ma veyve ho Dersim de kerd, amune Qılaiye. 

ı qeseykerine, na ımu ı diye ı nidiye. Mıleto ke feke em de tij vera merd, mıleto ke maknu de merd. 38 vrd ra şi. Nıka 38 ra vrdo ra. Dew pro uncia kerd tol, mılet yamaniya ke nıka teyro ne vaze ne bıhesne.

 

Arşiv: Hollanda Dersim Vakfı

Tarih: 18 ağustos 2004